Корзина заказов

Праграмы машыннага перакладу

Праграмы машыннага перакладу

Каб зразумець, адкуль вецер дзьме, я правяла пошук у Інтэрнэце і апытанне сярод падпісчыкаў перакладчыцкіх форумаў. Сітуацыя апынулася пагрозлівай. Справа ў тым, што TRADOS'ом не зусім карэктна называюць аднаго з прадстаўнікоў практычна невядомага ў нас тыпу праграмных пакетаў: Translation Memory Tools (TM-інструментарый). Калі з тэкставымі рэдактарамі, браўзэрамі, паштовымі праграмамі і настольнымі выдавецкімі сістэмамі расійскія карыстальнікі ўжо асвоіліся, то на пытанне аб кампутарным інструментары перакладчыка ўсе наперабой пачынаюць хваліць ці лаяць славутыя сістэмы машыннага перакладу (MT-праграмы). А розніца паміж прадаюцца ў нас MT-праграмамі і папулярнымі на Захадзе TM-прадуктамі прыкладна такая ж, як паміж астралёгіяй і астраноміяй.

Праграмы машыннага перакладу ўспрымаюцца шырокімі масамі як універсальны сродак, які вось-вось - у наступны панядзелак! - цалкам заменіць чалавека. Аднак спецыялісты (у прыватнасці, вытворцы такіх праграм) разумеюць, што гэта далёка не так. Вытворцы ў сваіх рэкламных праспектах сумленна пішуць: вядома, кампутарны пераклад надта недасканалы, але лепш мець дрэнны пераклад, чым не мець ніякага. Яны не адмаўляюць, што каб тэкст быў чытэльны яго павінны праверыць чалавек, не афішуючы, аднак, таго факту, што гэты чалавек павінен быць кваліфікаваным перакладчыкам і павінен выдаткаваць на прывядзенне машыннага тэксту ў "чалавечы" выгляд масу часу.

У выніку апрацоўкі тэксту праграмай машыннага перакладу вы атрымліваеце набор слоў, які дае агульнае ўяўленне пра змест дакумэнта, але не толькі не перадае гэтага ўтрымання цалкам, але і наогул не з'яўляецца тэкстам. Лёгка ўявіць сабе віды дзейнасці, у якіх такія "пераклады" прымальныя. Напрыклад, з іх дапамогай могуць абменьвацца звесткамі метэацэнтра розных краін: слоўнікавы запас у метэазводцы вельмі невялікі, структура прапаноў аднастайная, і калі не выкарыстоўваць для складання прагнозаў паэтаў, тады пасля адпаведнай налады электронны перакладчык будзе цалкам адэкватна перадаваць інфармацыю. Аналагічная сітуацыя мае месца ў патэнтавай справе і іншых падобных галінах. Але з большасцю тэкстаў кампутара аднаму не справіцца. Прычым памылкі, якія можа здзейсніць гэты бязмозглы "памочнік", настолькі непрадказальныя і шматлікія, што прафесійныя перакладчыкі не стануць марнаваць час на яго настаўленьня на розум.

Зусім іншы тып праграм ўяўляюць сабой TM-прадукты. У іх аснове ляжыць выкарыстанне перакладчыцкага накапляльніка (Translation Memory). Перакладчыцкі накапляльнік - гэта асаблівага роду база даных, якая ствараецца перакладчыкамі падчас працы. Як і электронны слоўнік, гэтая база змяшчае пары тэрмінаў на дзвюх мовах, але ў адрозненні ад звычайнага слоўніка ў якасці элементарнай базы выступае не асобнае слова, а цэлы выраз (аж да некалькіх радкоў тэксту). Такі накапляльнік фарміруецца на аснове ўжо перакладзеных карыстальнікам файлаў: гэта значыць праца з TM-інструментам часта пачынаецца з таго, што ў яго загружаецца пара тэкстаў - арыгінальны тэкст і яго пераклад, на базе якіх і ствараецца накапляльнік. Зразумела, што чым больш аб'ём зыходнай пары (або некалькіх пар) і чым больш кваліфікавана зроблены пераклад, тым больш карысным апынецца накапляльнік.

Пры выкарыстанні накапляльніка перакладчык аперуе, як правіла, трыма вокнамі. У адным - прадстаўлены зыходны тэкст, у другім - пераклад, а ў трэцім - па меры прасоўвання па арыгіналу з'яўляюцца падказкі. Напрыклад, сустрэўся вам выраз "зададзены карыстальнікам параметр", якое вы ў мінулы раз ужо перавялі. Зараз у акне падказкі з'яўляецца гэты - ужо гатовы - пераклад, і адным націскам патрэбную клавішу вы можаце пагадзіцца зноў выкарыстоўваць яго. Зразумела, калі вы перакладаеце Шэкспіра, колькасць такіх паўтораў будзе вельмі невяліка.

Але пры перакладзе, напрыклад, камп'ютэрнай дакумэнтацыі вялікая частка выразаў сустрэнецца вам не адзін дзясятак разоў. Пры гэтым можна наладзіць TM-праграму такім чынам, каб яна выдавала падказкі, не толькі калі знойдзе ў накапляльніку ў дакладнасці патрэбны выраз, але і ў выпадку частковага супадзення (можна паказаць, які адсотак супадзення вас задавальняе). Гэта, па-першае, дапаможа вам справіцца з тыповымі для расейскай мовы зменамі канчаткаў (бо акрамя выразы "зададзены карыстальнікам параметр" вам можа сустрэцца абарот "па зададзеным карыстальнікам параметры", а таксама "зададзеныя карыстальнікам параметры" і шмат чаго яшчэ). Па-другое, паколькі пераклад фразы "Выберыце пункт Новы з меню Файл" мала чым адрозніваецца ад перакладу фразы "Выберыце пункт Шрыфт з меню Фармат", тады, калі наладзіць праграму на пошук не толькі дакладных супадзеньняў, але і блізкіх выразаў, можна выкарыстоўваць адзін і той жа шаблон для перакладу ўсіх фраз такога тыпу.

Такім чынам, ўстаноўка пэўнага працэнта супадзення дазволіць вам з дапамогай аднаго элемента з накапляльніка падбіраць эквіваленты для мноства падобных выразаў. З часам ваш накапляльнік будзе папаўняцца, прычым для некаторых TM-прадуктаў пры пэўных наладах благанабытыя веды неадкладна выкарыстоўваюцца пры перакладзе наступных фраз. Іншымі словамі, калі вы адзін раз прыдумалі, як перавесці выраз "далей прытрымлівайцеся інструкцыямі якія з’явяцца на экране", тады ўсе сустрэчныя ў арыгінале паўторы гэтай фразы будуць аўтаматычна перакладзеныя менавіта так. Адзін мой знаёмы гаварыў, што ў некаторы момант часу тэкст, над якім ён працаваў, апынуўся цалкам перакладзеным, паколькі ўсе наступныя фрагменты ўжо сустракаліся раней.

Такім чынам, коратка кажучы, сферы ўжывання TM-інструментара і яго перавагі. Перакладчыцкія накапляльнікі карысныя пры працы над аб'ёмнымі аднароднымі матэрыяламі з вялікай колькасцю паўтораў. Асабліва калі гаворка ідзе пра шматтомныя фаліянты, якія пераводзяцца вялікімі калектывамі. У гэтым выпадку перакладчыцкі накапляльнік можа быць зыходна складзены вядучым перакладчыкам калектыву, а пазней раздадзены астатнім яго членам. Гэта забяспечыць адзінства тэрміналёгіі, якога так цяжка бывае дасягнуць пры сумеснай працы нават двух чалавек. Сярэдняе павышэнне прадукцыйнасці складае, па водгуках карыстальнікаў, 30 працэнтаў, але на некаторых тэкстах хуткасць перакладу можа павялічыцца ў некалькі разоў.

Акрамя шматразовага выкарыстання аднойчы перакладзеных фрагментаў, большасць TM-прадуктаў дазваляе вам аўтаматычна захоўваць у перакладзе фарматаванне зыходнага тэксту, не ўнікаючы ў тонкасці таго ці іншага рэдактара. Сакрэт у тым, што тэкст, зыходна прадстаўлены ў PageMaker, FrameMaker ці QuarkXPress, адлюстроўваецца ў акне службовага рэдактара TM-праграмы, з якім вы і маеце справу. Ваша задача  замяняць тэкст на адной мове тэкстам на іншым, пры гэтым фарматаванне захоўваецца аўтаматычна. У выніку вы маеце магчымасць працаваць з тэкстам у любым рэдактары (для якога ў вас ёсць толькі сам службовы рэдактар ​​прадукту.

Для эфектыўнага выкарыстання TM-праграмы перакладаныя тэксты павінны быць прадстаўлены ў выглядзе файлаў (калі перад тым, як скарыстацца з перакладчыцкіх накапляльнікаў, вам прыйдзецца сканаваць тэксты, надрукаваныя на паперы).

ПРАДУКТЫ ВЫТВОРЦЫ УВАГІ

Deja vu Atril Гэта параўнальна недарагі і шматфункцыянальны прадукт. Яго выкарыстоўваюць перакладчыкі і падаюць заяўкі на ўключэнне ў яго тых ці іншых карысных функцый і гэтыя заяўкі аператыўна выконваюцца.

Translation Manager IBM Па водгуках спецыялістаў, гэта самая эфектыўная, хоць і не вельмі прыязная да карыстальніка праграма.

SDLX SDL Нядаўна з'явіўся прадукт, які хутка ўдасканальваецца.

Transit Star Лепш ніж іншыя прадукты прыстасаваны да працы з кірыліцай. Важна тое, што ёсць расейскі дыстрыб’ютар.

Translation's Workbench Trados У гэтай праграме ў якасці службовага рэдактара выкарыстоўваецца MS Word. Улічваючы гэтак жа, што Microsoft набыла акцыі кампаніі Trados і плануе выкарыстаць яе праграмнае забеспячэнне ў якасці ўнутранага сховішчы лакалізаваных кампанентаў, у праграмы Translation's Workbench (названай у прастамоўі Trados) ёсць пэрспэктывы стаць міжнародным стандартам.

Зразумела, у перакладчыцкіх накапляльнікаў ёсць і свае недахопы. Гэта перш за ўсё высокі кошт большасці TM-прадуктаў (тысяча і больш даляраў), а таксама адсутнасць стандарту. Усё часцей, запрашаючы на ​​працу перакладчыкаў, замежныя заказчыкі агаворваюць ў якасці абавязковай умовы наяўнасць у прэтэндэнта той ці іншай TM-праграмы. Аднак у аб'явах сустракаюцца розныя назвы, таму, купіўшы прадукт, арыентаваны на аднаго працадаўцы, вы можаце не задавальняць патрабаванням іншага.

Пры ацэнцы выдаткаў на гэтыя праграмы варта ўлічваць, што перакладчыцкія пакеты прадаюцца ў выглядзе набору модуляў (утыліты стварэння і вядзення базы дадзеных, рэдактар, фільтры для працы з рознымі тэкставымі працэсарамі і т.п.), частка з якіх могуць быць асабіста вам не патрэбныя . Таму трэба ўважліва сачыць за тым, што ўключана ў базавы камплект, а за што вам давядзецца плаціць асобна.

TM-прадукты прад'яўляюць павышаныя патрабаванні да манітораў. Паколькі сябры перакладчыка з'яўляюцца шматваконны праграмамі, для працы з імі пажадана мець вялікі манітор. Спецыялісты раяць не шкадаваць грошаў на 17-цалевы.

У маю задачу не ўваходзіць падрабязнае параўнанне прадуктаў розных фірм - я толькі звяртаю ўвагу чытачоў на новы пласт праграмнага забеспячэння. Тыя ж, хто хочуць падрабязней азнаёміцца ​​са спецыфікай розных праграм, могуць наведаць сайты вядучых вытворцаў TM-прадуктаў.

І яшчэ адзін прадукт - WordFisher. Яго нельга аднесці да катэгорыі шырока распаўсюджаных, і я ні разу не бачыла, каб заказчыкі патрабавалі яго наяўнасці. Аднак у гэтай праграмы, складзенай венгерскім перакладчыкам Цібарам Кёрнэі, ёсць дзве істотных вартасці: прастата і таннасць. WordFisher з'яўляецца камплектам макракаманд для перакладу дакумэнтаў у MS Word і распаўсюджваецца як shareware па кошце ўсяго 30 даляраў.

І апошняя "інфармацыя да разважання":

Апытанне, праведзенае Міжнародным інстытутам перакладчыкаў, паказвае, што пакуль толькі каля 15% перакладчыкаў выкарыстоўваюць у сваёй працы перакладчыцкія накапляльнікі; аднак сярод перакладчыкаў з высокімі даходамі доля карыстальнікаў TM-прадуктаў складае 40-50%.

Падзяліцца

Праграмы машыннага перакладу