Корзина заказов

Майстар клас для перакладчыкаў

Майстар клас для перакладчыкаў

Праблема многіх перакладчыкаў якія толькі пачынаюць у перакладчыцкую дзейнасць у тым, што яны замяшчаюць словы або канструкцыі чужой прамовы даслоўнымі эквівалентамі, уласцівымі іх роднай мове. Тады як патрабуецца зусім іншае: данесці сэнс!

Мы разгледзім пачатак артыкула актыўна журналіста Эдварда Саллівана (Edward Sullivan) з штодзённага выдання thisislondon.com і на навочных прыкладах паспрабуем паказаць - як, чаму і навошта ўжываецца тое, што мы называем мастацтвам перакладу.

Агульныя прынцыпы

Спачатку чытаем увесь артыкул па-ангельску, стрымліваючы нецярпенне і не спрабуючы нічога перакладаць, але робячы для сябе нататкі ў цяжкіх месцах. Чытаем яе разам:

Great to drink at the Gate, yeah

Перад пачаткам працы - адна агульная заўвага. Калі перакладчык не разумее больш за 20% тэксту - гэта не перакладчык, а яшчэ студэнт. Такі чалавек не можа займацца перакладамі! Спачатку трэба авалодаць мовай настолькі, каб без заглядванняў у слоўнікі разумець 80% перакладанага тэксту. А ўжо потым можна пачынаць пераклад як да працы.

Назва - палова тэксту

Толькі прачытаўшы артыкул і ў цэлым зразумеўшы сэнс, можна паспрабаваць вярнуцца і перавесці:

"Great to drink at the Gate, yeah".

Аналіз тэксту паказвае, што пад Gate маецца на ўвазе назва паба (pub) - ангельскага піўнога бара.

"Пераклад замежных назваў можна і не рабіць, - шэпча сумніўная мудрасць перакладчыкаў-гультаёў, - такія назвы можна пераносіць у пераклад як яны ёсць - астраўкамі лацінкі ў моры кірыліцы". Здавалася б, гарантавана не атрымаецца нічога сапсаваць, ды і выглядае такі тэкст - на першы погляд - вельмі разумна.

Але замежныя словы сярод расейскага тэксту будуць раздражняць сваёй прысутнасцю. Таму гэты варыянт - найгоршы з магчымых.

Другі натуральны парыў - перавесці даслоўна: Вароты.

Адразу звернеце ўвагу на тое, што ў ангельскай бываюць "вароты" у адз. ліку (gate) і "вароты" у мн. ліку (gates), тады як у беларускай "ворат" у адз. ч. - гэта механізм для свідравання ці каўнер. Гэта першая складанасць.

Другая складанасць гэта тое, што калі перавесці Gate як "вароты", то знікае ўся ангельскасць назвы, чаго нельга дапусціць - бо гаворка ідзе аб Вялікабрытаніі, Лондане.

Трэці варыянт: транслітараваць (перадаць беларускімі літарамі ангельскае вымаўленне): Gate ператвараецца ў Гейт. Дадзены варыянт - самы лепшы. Па першае - ня скажаюцца спецыфічныя ангельскія рэаліі, па другое - няма ангельскіх слоў у беларускім тэксце.

Але і гэты прыём не заўсёды будзе добрым. Ўспомніце: Нью-Ёрк, але Сабор Парыжскай Божай Маці; Белы Дом, але Пентагон. Таму пры перакладзе назваў варта прадугледзіць тое, які спосаб з трох магчымых найбольш падыходзіць. Варта кіравацца уласным густам і аб'ектыўнымі традыцыямі. Вынік не павінен рэзаць вока, не павінен выглядаць у беларускім тэксце крыклівым і чужародным.

Тут самы час даць волю здароваму скептыцызму. А чаму мы вырашылі, што Gate - гэта назва пабу?

У дадзеным выпадку Gate цалкам можа быць назвай іншай невядомай нам рэаліі або, скажам, наогул сінонімам слова pub. Гэта ўсё роўна што па-беларуску запісаць рэпліку: "Пайду-ка я прапушчу стопачку ў" забягалаўцы "!": У чытача непазбежна складзецца ўражанне, што нехта вырашыў пайсці ў канкрэтнае піцейную ўстанову пад назвай "Забегалаўка".

Варта памятаць, што англічане, як правіла, не вылучаюць назвы двукоссямі. Яны пішуць іх з вялікай літары. Асабліва ў назвах старонак. (У расейскай мікратыпаграфіцы таксама ёсць правілы для двукоссяў у загалоўках, але ведаюць яго адзінкі, а ўжо выконваюць - напэўна, нямногія ... - заўв. рэд.) Перакладчык здагадваюйся як можаш. Ангельскі аўтар цалкам мог у невядомых нам мэтах, падкрэсліваючы невядомы нам сэнс, напісаць з вялікай літары імя назоўнае. Выявіць мэту і сэнс, а таксама данесці да чытача павінен гэта ўсё перакладчык.

Давяраць ўласнаму чуццю пры перакладах зусім не абавязкова. Варта прачытаць і перачытаць артыкул. У дадзеным выпадку сэнс слова Gate праясняецца не раней, чым артыкул будзе прачытаны да канца. Больш за тое, да назвы варта вярнуцца, калі сам тэкст цалкам будзе пераведзены. Пры гэтым у працэсе перакладу трэба памятаць пра неабходнасць пастаяннага ўяўнага вяртання да самага пачатку перакладанага тэксту.

Пераходзім да наступнага слова, якое на першы погляд здаецца простым, як часопіс "Гудок": drink - выпіць. Калі ісці толькі за тэкстам, даслоўны пераклад атрымаецца прыкладна такім: "Выдатна ёсць выпіць у варотах, так!" або "Дастойна выпіць у вароты, так!". Не гучыць такі тэкст, ці не праўда?

На розум прыходзіць нешта больш русіфікаванае: "Слаўна прапусціць шкляначку (кружачку) у пабе" Гейт "!". Праўда, канкрэтных слоў "гуртка" ці "стакан" ў ангельскім тэксце няма. Няма ў ім і зразумелага кожнаму расейскага слова "прапусціць". Але "выпіць" прагучала бы для рускай мовы занадта важка. Наша задача перадаць сэнс, а не словы. Сэнс заключаны ў цэлай фразе, а не ў асобных яе частках. Любую частку тэксту трэба ўспрымаць "пры святле" усяго артыкула цалкам.

Такім чынам: great - сэнс трэба будзе перадаць лексэмай ў найвышэйшай ступені або расейскім эквівалентам, якія выказваюць адабрэнне; drink - сэнс цалкам можна перадаць зразумелай усім і кожнаму рускай фразай, at the Gate - як мяркуецца, у пабе з такой назвай. Yeah, як вы ўжо здагадаліся, азначае вокліч, суправаджалы пачуццё захаплення, перамогі, прадчування і г.д. Тут ужо магчымыя варыянты! Каму як падабаецца - так той і перакладае!

У нашым перакладзе няма непрыстойнасцяў. Калі пачаць вар'іраваць, паступова адыходзячы ад ангельскай фразы, можна прыдумаць і што-небудзь як: "Стапрацэнтна прыняць пару банак у піўняку!".

Можна, каб навесьці на чытача нуду: "Добра піць піва ў Г. Так".

І ў тым і ў іншым выпадку ідэя аўтара дойдзе да чытача. Пытанне толькі ў тым, наколькі дакладна.

У выніку досыць простая назва артыкула гучыць прыкладна так: "Файна прапусціць гуртку ў пабе" Гейт "- гэта Так!"

Праца з першымі фразамі

Другі раз чытаем тэкст і ў гэты раз пачынаем яго перакладаць.

Як мы ўжо заўважылі, артыкул напісаны лёгкім, паветраным стылем. Але мы не будзем далей абмяркоўваць стыль, а пачнем разглядаць распаўсюджаныя памылкі і будзем разбяраць цяжкія месцы.

Пачатак - самае галоўнае. Добры пачатак задае настрой усяму тэксту. Менавіта таму больш за ўсё ўвагі першым словам. Першы абзац - адзін з найбольш важных.

Being a good Catholic lad, I avert my gaze whenever I see a silk chemise sliding down the svelte body of a dusky young maiden; choose to ignore the occasional stray, glistening hair which she would not normally want to be seen as public property; and would never comment on her physiological response to fluctuating ambient temperatures. The rest of the world, however, is not so pure of mind.

Перш за ўсё мы выдзяляем тое, што нам пры беглым чытанні здаецца незразумелым. Некаторыя знаёмыя, але сумнёўныя словы, якія робяць чытанне цяжкім, мы таксама адрознілі. Раім рабіць і вам.

Перш за ўсё разбіраем менавіта невядомыя словы. Пры гэтым небяспечна спадзявацца на ўласную здагадлівасць, робячы вывад з логікі тэксту. Здагадкі замест дакладнай веды раней ці позней прывядуць да скажэння сэнсу!

З 68 слоў дадзенага абзаца мы не ведаем дакладнага значэння ўсяго чатырох слоў. Як бачыце, мы прытрымліваемся прапорцыі 20 і 80%, названай намі вышэй як абавязковай ўмовай. Гэта цалкам прымальна для пачатку працы над перакладам. Пры ўважлівым разглядзе гэтыя словы аказваюцца дадатковымі апісаннямі базавых паняццяў. Можна працягваць.

Амаль увесь абзац змясціўся ў адным - праўда, вельмі складаным граматычна - сказе. Спачатку паглядзім, ці можна разбіць яго на некалькі значных частак. Прыкладна такім чынам (кожны можа рабіць гэта так, як яму зручней):

Being a good Catholic lad

I avert my gaze whenever I see a silk chemise sliding down the svelte body of a dusky young maiden;

choose to ignore the occasional stray, glistening hair which she would not normally want to be seen as public property;

and would never comment on her physiological response to fluctuating ambient temperatures.

The rest of the world, however, is not so pure of mind.

У дадзеным выпадку мы бачым, што для разумення складаным з’яўляецца другі тэкставы кавалачак. У ім ёсць тры незнаёмыя нам словы, і ён жа найбольш доўгі.

Шукаем гэтыя словы ў слоўніку або ў слоўніках.

Пры слове "слоўнікі" напэўна хтосьці звыкла пацягнуўся да Мюлеру або НБАРСу. Стоп! Браць значэнні ангельскіх слоў з англа-расейскага слоўніка - няправільна!

Усе значэнні незнаёмых слоў трэба шукаць па англа-ангельскай тлумачальнага слоўніка. Гэта галоўны закон. Толькі так можна заўважыць ўнутранае значэнне слова, які за ім вобраз, як ўспрымаюць самі ангельцы, а не гатовы, стандартна-абмежаваны варыянт перакладу на расейскую.

Напрыклад, слова dusky, якое ў англа-расейскім слоўніку перакладзена як "цёмны, змрочны " і г.д., не дае асноўнага значэння гэтага слова, якое ў ангельскамоўных імгненна асацыюецца з колерам скуры: dark skin, г.зн. "Смуглы".

Такім чынам:

  • chemise - жаночая кашуля, сукенка-кашуля, "шемизетка". Такая адмысловая тэрміналогія як "дарожнае пакрыццё", зразумела, не падыдзе. Бо часам прадбачыць, што мае на ўвазе аўтар, бывае так нялёгка!
  • svelte - стройны, гнуткі (пра жанчыну); вольны, свецкі, абыходлівы (пра стыль паводзінаў); гладкі, абцякальны (пра форму);
  • dusky - змрочны, цёмны, цемнаваты; невыразны; сумны;
  • ambient - знешні (пра тое, што вакол); навакольны, абмываючы.

Калі вы ведаеце менш значэнняў слоў, чым мы - нічога страшнага. Звярніцеся да слоўнікаў. Слоўнікі - лепшыя сябры перакладчыка. Чытайце іх уважліва і памятайце, што магчымасць няправільнага разумення і інтэрпрэтацыі ўзрастае, калі ў тэксце з'яўляюцца невядомыя вам словы і выразы. Гэта адбываецца таму, што кожнае з іх мае некалькі значэнняў - асабліва ў ангельскай мове, яна з’яўляецца адной з тых, у якой словы  шматсэнсоўныя - і гэтыя значэнні часам вельмі далёкія адзін да аднаго.

Пачнем з дасканалага вывучэння гэтага абзаца. Ці ўсе формы зразумелыя, ці не спатыкаліся вы ў думках на нейкіх словах, фразах? Калі ўсё ясна, то можна прачытанае паспрабаваць перавесці ўжо на расейскую мову. Паспрабуем.

Being a good Catholic lad ... - Будучы добрым хлопцам-каталіком ... Ну, як вам?

Сэнс перададзены? Перададзены. Адсябяціны не? Няма.

Але нешта не тое. І гэта "не тое" складаецца з некалькіх частак:

Ці часта сустракаеце ў расейскай мове, тым больш у расейскай перыёдыцы, канструкцыю "Будучы ..."? Мы ўпэўненыя, што не часта. Таму да яе трэба паставіцца з асцярожнасцю (г.зн. яе трэба мець на ўвазе, але старацца шукаць іншыя варыянты).

Lad - гэта, вядома, хлопец. Але які? Глядзім у слоўнік. Гэта хутчэй "малы", чым проста "асоба мужчынскага полу, якая дасягнула сталасці, якая не знаходзіцца ў шлюбе". Таксама маем гэта на ўвазе.

Дакладны пераклад пачынаецца нібы наадварот: спачатку спрабуем зразумець не столькі сэнс, колькі стыль іншамоўнага аўтара. Потым пераводзім ўтрыманне ў "расейскія відарысы". Пастаянна робім папраўку на аўтарскі стыль як вельмі важны складнік тэксту.

Спрабуем яшчэ раз:

Being a good Catholic lad ... - Я як ёсць строгага каталіцкага выхавання ...

Гэта бліжэй па стылі, па сэнсе ж мы сышлі ў бок.

Ангельская проза і журналістыка маюць асаблівасць прымяняць складаныя канструкцыі з вялікай колькасцю сінонімаў і з ужываннем "пераборлівых" сінонімаў замест ўсім вядомых слоў. Гэта лічыцца сродкам стварэння прыгожага стылю.

Але ў расейскай мове той жа эфект дасягаецца іншымі сродкамі.

Таму, як прыклад, можна прапанаваць "стварэнне заснаванай на тэксце арыгінала вобразнага відарыса " і перадача яго сродкамі, звыклымі для расейскай мовы. Прыклад: "silk chemise sliding down the svelte body of a dusky young maiden". Аўтар хоча выклікаць ва ўяўленні сэксуальную красуню, якая неспадзяваным рухам агаліла свае панадлівыя формы (svelte body - панадлівыя формы, dusky maiden - смуглявая красотка). Такім чынам, мы замацоўваем ў галаве гэты вобраз, а затым робім так, каб перад вачыма паўстала патрэбная нам карціна. Усё роўна, якімі словамі мы скарыстаемся. Мы можам "забыць" ўсё - і sliding down, і svelte, і silk chemise - у створаным вобразе няма акцэнту на такія падрабязнасці як "шоўк", просто в ангельскай гэтае слова добра гучыць і файна кладзецца ў памер.

Яшчэ адзін важны момант - захаванне рытму і памеру. Гэтыя пазіцыі з'яўляюцца неад'емнай часткай "прыгажосці". Расейскі тэкст павінен чытацца так жа лёгка, як чытаецца ангельская, - без страты тэмпу. Дзеля захавання гэтага можна і трэба ахвяраваць дэталямі. Галоўнае, каб сапраўды перадавалася "карцінка". Напрыклад, dusky young maiden. Тут мы цалкам можам выдаліць слова "маладзенькая". У ангельскай мове яно ўкладваецца ў памер і дадае вобразнасці. Але не з'яўляецца носьбітам ключавой інфармацыі. Ключавая інфармацыя тут - "каталік на слабы пол не тарашчыцца". Астатняе - дадатак. У выніку, без слова "маладзенькая", мы нічога не губляем, паколькі сродкамі расейскай мовы мы перададзем вобразнасць настолькі, што ў чытача і цені сумнення не ўзнікне, што каталік заглядзеўся менавіта на маладзенькую красуню, а не на Матрону перадпенсійнага ўзросту. Ва ўяўленні чытача вобраз "маладзенькай" абавязкова будзе прысутнічаць.

Fluctuating, ambient - з той жа серыі неабавязковых слоў. Гэтыя словы павінны прысутнічаць у "ментальным малюнку", але не ў перакладзе. Ambient - гэта проста адзін з гучных варыянтаў нейтральнага выраза "навакольны", закліканы надаць тэксту вобразнасць. Параўнайце "her physiological response to fluctuating ambient temperatures" і "how she sweats when it's getting hotter in the room".

З далейшай працы з тэкстам відаць

... I avert my gaze whenever I see a silk chemise sliding down the svelte body of a dusky young maiden ...

... заўсёды адводжу вочы ад шаўковых блузак, якія так і хочуць агаліць гладкія формы маладзенькіх афіцыянтак ...

Працягваем пераклад, памятаючы, што дзеясловы ў 1 твары адз.л. ставяцца да аўтара, які вядзе апавяданне ад першай асобы: choose to ignore the occasional stray, glistening hair which she would not normally want to be seen as public property, - таму што маецца на ўвазе і avert, і choose і г.д.

Stray, glistening - гэта аб валасах афіцыянткі: бліскучых, бо амаль цэлы дзень носіцца сярод столікаў і абслугоўвае напампаваныя півам кліентаў.

... and would never comment on her physiological response to fluctuating ambient temperatures ...

А зараз паспрабуем перавесці ўсю фразу.

Being a good Catholic lad, I avert my gaze whenever I see a silk chemise sliding down the svelte body of a dusky young maiden; choose to ignore the occasional stray, glistening hair which she would not normally want to be seen as public property; and would never comment on her physiological response to fluctuating ambient temperatures. The rest of the world, however, is not so pure of mind.

Як добрапрыстойны каталік, я заўсёды адводжу вочы ад выгляду форм смуглай красуні, выпадкова аголеных на плячах, пакідаю незаўважанымі няўзнак прадстаўленыя на ўсеагульны агляд валасінкі яе інтымных месцаў і ніколі не дазволю сабе брыдкасцяў на прадмет яе натуральнай рэакцыі на задуху ў памяшчэнні. На жаль, такіх, як я, ахоўнікаў маральнасці, - адзінкі.

"Неперакладальная гульня слоў"?

And so it was revealed when a few weeks ago I bumped into two readers, Tim German and Andrew Dyer, who are both recent graduates in testosterone studies from the University Of Hull. 'Why do not you do a piece one week on pulling joints?' asked Tim. Pulling? 'Yeah, you know, places to score. Scoring as in ... Yes, I know what scoring is, I was not brought up by John bleedin 'Motson, you know.

Усе словы самі па сабе нам зразумелыя, але што тычыцца іх злучэння - тут ёсць аб чым падумаць. Калі вы не ведаеце нават асноўных значэнняў - глядзіце ў слоўнік. А вось што і нам невядома - дык гэта загадкавы John bleedin 'Motson.

Трохі неразумялы і пасаж аб Гульскім універсітэце. Адчуваецца лёгкая (наўмысная ці не?) іронія аб вывучэнні тэстастэрону (гэта мужчынскі палавы гармон). Ці звязана гэтая іронія з універсітэтам, які можа апынуцца якім-небудзь жаночым каледжам ці ў якім наогул ніколі не было курсаў па вывучэнні мужчынскіх гармонаў - пакуль не ясна.

Ёсць сумненні і па частцы pulling joints. Ці гэта "перакрыжаванні дарог", ці "вушакі з марыхуанай", ці яшчэ нешта.

Пачнем разважаць.

Фраза so it was revealed - дваістая. З аднаго боку, дзеяслоў "адкрывае" - не толькі наступную інфармацыю, але і папярэдні абзац. З іншага боку - ён яшчэ і "выкрывае". Запомнім гэта.

Bump into - гэта выраз наогул тычыцца аўтамабіляў, калі іх кіроўцы адзін аднаму бамперы (вось адкуль bump ўзялося!) псуюць пры сутыкненні. Адносна людзей можна сказаць так: незапланаваная сустрэча на вуліцы, нос да носа.

Recent graduates - нескладана: "нядаўнія выпускнікі". Складана іншае: як даведацца, дзе знаходзіцца "Універсітэт of Hull" і ці гэтая ўстанова звычайная? Бо калі нашы здагадкі верныя і аўтар іранізуе над відавочнымі звесткамі аб універсітэце, то мы рызыкуем прапусціць (і не адлюстраваць у перакладзе) выдатную вастрыню.

Дапаможны пошук звестак для перакладу праводзіцца вельмі проста: назва, імя, тэма, пра якія хочацца даведацца больш, пераносяцца ў пошукавы радок любой пошукавай сістэмы (для расейскіх тэкстаў - Yandex, Aport або Rambler, для ангельскіх - Yahoo або Altavista). Першыя старонкі выдадзеных вынікаў бегла праглядзіце. У 90% выпадкаў гэты метад прадуктыўна працуе.

Такім чынам, Гульскі універсітэт: http://eyorks.com/hullpub/, а таксама http://www.hull.ac.uk/home/hull.html. Глядзім і адразу трапяем на наступныя факты: па-першае, універсітэт знаходзіцца не ў Лондане, а ў Ёрку (г.зн. аўтар меў зносіны з правінцыяламі), па-другое, студэнты ў гэтым універсітэце вучацца вясёлыя, таму што адна з базавых старонак універсітэцкага сайта прысвечана crawl, што на слэнгу ангельскіх студэнтаў азначае "блукаць па пабам, мэтанакіравана іх абыходзіць". Не верыце, паглядзіце самі: схемы праходаў да пабаў, навіны пра пабы, вуліцы, дзе ёсць пабы, і іншае... Гэта значыць спадары з Ёрка, дасканала вывучылі тэстастэрон у Гульскім універсітэце, што такое "абыход пабаў "і, галоўнае, чаго варта чакаць ад артыкулу на гэтую глабальную тэму.

Аўтар таксама паказвае на тое, што яны - "чытачы", гэта значыць ён іх мог і не ведаць, але яны яго напэўна ведаюць, раз злавілі на вуліцы і казалі яму пра ідэю, якая ў іх універсітэце ад даўна рэалізавана і карыстаецца папулярнасцю.

Pulling joints - словазлучэнне з разраду тых, якія яшчэ не патрапілі ў слоўнікі (мы сумленна шукалі і ня сустрэлі). Шматзначнае слова pull у прынцыпе пазначае "злучэнне", "сцягвання чаго-небудзь з чым-небудзь або да чаго-небудзь". Joint - гэта як раз "згустак", "перапляценне", "скрыжаванне" (таксама з мноствам значэнняў). Такім чынам, можна зрабіць вывад, што гаворка ідзе пра "месцы, куды цягне людзей". Разумеючы, што гаворка ідзе пра пабы, можна зрабіць вывад, што pulling joints - гэта і ёсць слэнгавы выраз для пабаў.

John bleedin 'Motson - зноў акунаемся ў інтэрнэт, таму што ў слоўніках не атрымаецца знайсці ні аднаго падыходнага па сэнсе Джона, ні крывацечнага Мотсона. І што? Нам адразу ўсміхнуўся поспех. Аказваецца, John Motson - гэта адзін з самых вядомых ангельскіх футбольных каментатараў, па мянушцы "Мотт". Быў папулярны яшчэ ў 70-ыя, калі без яго ўдзелу не абыходзіўся ні адзін важны чэмпіянат, і слаўны менавіта гарачынёй сваіх каментараў. Вось цытата з аднаго футбольнага сайта:

"One of the sport's true enthusiasts, Motty has a vast knowledge of the game and is rated by many as the best in the business at the tough task of player identification".

Адсюль і bleedin '- бо калі прайграе любімая каманда, душа "сыходзіць крывёй".

Цяпер зразумела і фраза аб scoring: футбольны каментатар лепш за ўсіх разбіраецца ў галах і турнірных табліцах (ранжыраванні па ступені лепшы-сярэдні-горшы) ...

Атрымалася нам з дадзенага абзацу знайсці вялікую колькасць background information. Калі вам не ясна яшчэ штосьці, тады спрабуйце тымі ж метадамі знайсці інфармацыю самастойна.

Адступленне аб адступленнях

У дачыненні да вышэй абумоўленага ёсць яшчэ некаторыя разважанні.

Рэаліямі, у якіх неабходна шматслоўна тлумачыць тэкст, трэба грэбаваць і бязлітасна іх выкідаць. Дзеля захавання тэмпа і стыля. Асабліва калі яны не нясуць сэнсавай нагрузкі. Ці трэба чытачу ўнікаць у тое, чым знакаміты Гульскі універсітэт? Можа быць, ён вядомы свабодай нораваў, а можа яшчэ чымсьці. У нашым выпадку гэтыя дэталі збіваюць тэмп, а памяньшэнне тэксту ніяк не ўплывае на ментальную карцінку.

Тое самае і Джон Мотсон. Невядомае прозвішча адцягвае ўвагу расейскага чытача. Тлумачэнні прымушаюць яго аналізаваць шмат непатрэбнай інфармацыі, у той час як "ментальная карцінка" знікае. Калі б гэта быў Юрый Нікулін або Уладзімір Жырыноўскі, радок пайшоў бы хутка і лёгка, але Джон Мотсон ... ніяк не змясціць. Акрамя таго, у тэксце ён прывязаны да слова scoring - футбольнаму тэрміну, які мы заменім на "здыманне".

І апошняе. У расейскім тэксце неабходна плаўна перадаць логіку арыгінала. Заўсёды. Гэта стварае неабходную звязнасць ўспрымання. У нашым выпадку гэта радок "Why do not you do a piece one week on pulling joints?". "Ментальная карцінка" гэтага кавалка такая: "Ты ўсё пішаш, пішаш пра модныя пабы, фэшэнэбельных рэстаранах і ні разу не напісаў пра сур’ёзныя месцы". Г.зн. размова аб напісанні артыкула пра pulling joints не выпадкова прыйшла. Пытанне было адрасавана чалавеку, які з'яўляецца аглядальнікам рэстаранаў, і меў на мэце звярнуць яго ўвагу на адваротны бок рэстараннага жыцця: "Вось чаго цябе не хапае для поўнай карціны". І гэты кавалак тэксту трэба ў расейскім варыянце абавязкова адлюстраваць.

Прыкладна вось так:

And so it was revealed when a few weeks ago I bumped into two readers, Tim German and Andrew Dyer, who are both recent graduates in testosterone studies from the University Of Hull. 'Why don't you do a piece one week on pulling joints?' asked Tim. Pulling? 'Yeah, you know, places to score. Scoring as in... Yes, I know what scoring is, I wasn't brought up by John bleedin' Motson, you know.

Я прыйшоў да гэтага вывада кілька тыдняў таму, калі выпадкова сутыкнуўся на вуліцы з двума сваімі чытачамі, Цімам Германам і Эндру Дайер. Абодва яны нядаўна скончылі універсітэт і за час вучобы вельмі спрактыкаваліся ў даследаваннях і практычных занятках па праблемах мужчынскіх гармонаў. "Паслухай, - сказаў мне Цім, - у тваіх нататках не хапае агляду здымных устаноў". Я акінуў яго незразумелым паглядам. "Ну, здымных, - растлумачыў ён. - Ёсць такія пабы, дзе можна зняць ... ну, ты зразумеў, каго!" Зразумеў, выдатна зразумеў. Я не малое дзіця і ведаю, што здымаць можна не толькі кіно.

Ідыёмы і фразеалагізмы           

Curiously enough, the following day I received a similar request in a missive from another reader who named himself as Simon Smith – please note, only friends and regular acquaintances enjoy the anonymity of having their surname removed from these pages. That's because they know where I live and might come round and shout at me. 'Are there any pubs we can go to for a bit of sexual activity?' he enquired.

Missive - "пасланне, грамата, ліст, паведамленне". Запомнім, што ў слоў message, letter, mail, correspondence ёсць выдатны, архаічны сінонім. Карыстайцеся ім ад часу да часу.

Сайман Сміт - гэта персанаж, які не ўваходзіць у лік сяброў аўтара і не карыстаецца ананімнасцю.

Curiously enough, the following day I received a similar request in a missive from another reader who named himself as Simon Smith – please note, only friends and regular acquaintances enjoy the anonymity of having their surname removed from these pages. That's because they know where I live and might come round and shout at me. 'Are there any pubs we can go to for a bit of sexual activity?' he enquired.

It materialises he'd misinterpreted one of my reviews in which I described a place 'suitable for clandestine liaisons', went there, tried to have a bit of rumpy pumpy with an actress who'd appeared in an Armitage Shanks training video (the mind boggles), was told off and eventually was asked to leave the premises. Anyway, I'm thinking about your suggestions guys, but I've a lot of research to do first. Meanwhile, I've been separating the wheat from the chaff in Notting Hill Gate and didn't score so much as an own goal. But then again, I wasn't playing football.

Працэдура нам ужо знаёмая. Мы выпісалі незнаёмыя словы, тыя, у значэнні якіх мы сумняваемся.

Clandestine liaisons - сакрэтная сувязь. У падтэксце - іронія, якая з'яўляецца дзякуючы выкарыстанню ваеннага тэрміна для абазначэння "прыватных, інтымных сустрэч".

Rumpy pumpy - гэта слова імкнецца да звычайнага "тралі-валі", але мы, перакладчыкі, паспрабуем пашукаць зыходны матэрыял.

І знаходзім: rump - "ахвосце птушак" і нават "задніца" (жартаўліва). У pump ёсць два значэнні: "насос" і "балетны тэпцік ". Ёсць і дадатковыя значэнні: "цяжкадум" і нават "сэрца".

Таму rumpy pumpy - нешта вельмі блізкае да "тралі-валі", але больш фізіялагічнае.

Armitage Shanks - значэнне першага слова няма ў слоўніках. Напэўна, гэта назва. Таму зноў шукаем у інтэрнэце.

Выяўляецца гэтакі "дваісты саюз": фірма - вытворца і прадавец сантэхнікі пад гэтай маркай (http://www.biw.co.uk/BIW/register/1013.htm) і непатрэбства: http: //www.elis.demon. co.uk/shanks/disc.htm (палюбуйцеся на Gallery Of Toilet-Humour). Што і патрабавалася адшукаць.

Boggle - "пужацца", "сцерагчыся" і г.д. Але паколькі гэта слова часта сустракаецца вось такім чынам: mind-boggling ( "нешта супер файнае"), а ў тэксце mind boggles, робім вывад, што значэнне гэтага слова падыходзіць да дадзенага тэксту.

Wheat - калі ўважліва разглядзець "пшаніца", а не "збожжа", а chaff - "мякіна", а не "куколь". Да таго ж ёсць прыказка an old bird is not caught by chaff - "старога вераб'я на мякіне не правядзеш". Усё гэта неабходна памятаць пры перакладзе і правяраць.

Падзяліцца

Майстар клас для перакладчыкаў, Артыкулы